สี่ล้อแดงไม่ใช่ปัญหาของการคมนาคมเมืองเชียงใหม่

“ไปกาดหลวงครับ”

สี่ล้อแดง หรือรถสองแถวก็เป็นสิ่งที่ผมเห็นคู่อยู่กับถนนเมืองเชียงใหม่มาตั้งแต่ผมจำความได้  จนผ่านมาสามสิบกว่าหนาว สี่ล้อแดงก็ยังเป็นให้บริการทางคมนาคมกับคนเชียงใหม่ตลอดมาอย่างคงเส้นคงวา  ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ผมมีความรู้สึกว่ากระแสทางด้านลบของสี่ล้อแดงเริ่มแรงขึ้นเรื่อยๆ ถ้ามองย้อนกลับไป ช่วงที่สี่ล้อแดงออกมาประท้วงเทศบาลที่ประตูท่าแพ ต่อต้านรถเมล์ขวัญเวียงที่ออกมาวิ่งในปี 2546 (อักษรวนิช) หลังจากเหตุการณ์นั้นภาพของผู้ประกอบการรถสองแถวก็เหมื่อนจะซ้อนกับการต่อต้านระบบขนส่งมวลชนตลอดมา

สองสามปีให้หลังนี้มีโปรเจคที่พยายามฟื้นฟู ภาพลักษณ์ของสี่ล้อแดง นำสี่ล้อแดงมาปรับเปลี่ยนการบริการให้เป็นแบบวิ่งประจำทาง แทนที่จะเป็นการวิ่งหาผู้โดยสารตามใจผู้ขับ ในความคิดเห็นของผม ผมคิดว่าแนวคิดที่จะพยายามจัดระบบรถแดงเพื่อนำมาวิ่งให้เป็นเส้นทางเป็นแนวคิดที่อาจจะไม่ได้ประสิทธิผลอย่างเต็มที่ในระยะยาว เพราะรถแดงที่วิ่งอยู่ทุกวันนี้แต่เดิมก็เคยวิ่งแบบมีเส้นทางมาก่อน เพียงแต่ว่าในห้วงเวลาในอดีตช่วงหนึ่ง การวิ่งประจำเส้นทางมันทำเงินได้ไม่พอกับค่าดำเนินการและการกินการใช้ เจ้าของรถแดงเลยนำรถออกมาวิ่งตามใจเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับตนเอง โดยขนส่งทางบกก็ไม่ได้ทำการบังคับใช้กฏหมายที่มีอย่างเข้มงวด ปล่อยเลยตามเลย และพอจะบังคับใช้กฏหมายก็บังคับไม่เสมอตนเสมอปลาย โดยให้รถแดงไปตั้งสหกรณ์ขึ้นมาเพื่อประมูลเส้นทางไปวิ่ง แต่ก็ไม่มีการบังคับใช้เส้นทางตามเดิม

รูปแบบรถแดงที่เป็นอยู่ในปัจจุบันเลยทำการอยู่ใต้องค์กรแบบสหกรณ์ ซึ่งตามนิยามแล้ว

“สหกรณ์ไม่ใช้องค์การของรัฐ เพื่อดำเนินธุรกิจหรือกิจกรรมทางสังคม และ ไม่ใช่เอกชน เพื่อดำเนินธุรกิจแสวงหาผลกำไรแก่ผู้ถือหุ้น… เป็น องค์การอิสระของบุคคลซึ่งร่วมกัน ด้วย ความสมัครใจ เพื่อสนองความต้องการ และจุดมุ่งหมายร่วมกันทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมโดยการดำเนิน วิสาหกิจที่ พวกเขาเป็นเจ้าของร่วมกันบริหารงาน และควบคุมตามแนวทางประชาธิปไตยสหกรณ์” (Wikipediea)

เพราะฉนั้นสหกรณ์ ไม่สามารถบังคับสมาชิกได้ หรือทำการแบ่งรายได้หรือการขาดทุนของสมาชิกได้เลย สหกรณ์มีไว้เพื่อต่อรองกับนายจ้างหรือผู้มีอำนาจ  รูปแบบการดำเนินการแบบนี้จึงไม่เหมาะกับการนำมาทำเป็นขนส่งมวลชนที่เป็นการบริการ และต้องมาความสามารถในการแชร์รายได้และการขาดทุนของแต่ละสายที่ทำการได้ หรือให้การบริการที่ต้องต่อเวลา คาดเดาได้(ทั้งเวลาและราคา) และมีความเป็น มาตรฐาน ด้วยเหตุนี้ผมจึงคิดว่าการทำการเปลี่ยนธรรมชาติหรือรูปแบบของสหกรณ์นั้น อาจจะได้ในระยะสั้น (เช่นมีวาระพิเศษ หรือ วิ่งเส้นทางพิเศษ) แต่ในระยะยาวบุคคลในกลุ่มส่วนใหญ่น่าจะไม่ยอมเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต (การวิ่งรถสองแถวเป็นอาชีพและรูปแบบในการการใช้ชีวิตสำหรับผู้ประกอบการ) มาทำการบริการแบบเป็นเส้นทางและมีตารางเวลาได้ เพราะเป็นการฝืนพฤติกรรมที่ถูกพัฒนามาให้เหมาะสมกับบริบทของเมืองเชียงใหม่

ความเห็นส่วนตัว การแก้ปัญหาจะต้องเริ่มจากการมองว่ารถแดงไม่ใช่ปัญหาของระบบคมนาคมเชียงใหม่ หากเป็นระบบการคมนาคมที่ได้ปรับตัวเพื่อให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของเมือง การจัดการของภาครัฐ(ที่ผ่านมาไม่ได้มีการเหลี่ยวแลเรื่องระบบขนส่งมวลชนเลย) และพฤติกรรมการเดินทางของคนในเมืองเชียงใหม่ หากแต่ในวันนี้บริบทของเมืองนั้นเริ่มเปลี่ยนไป ทั้งค่าน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้น มลภาวะต่างๆที่เพิ่มมากขึ้น และจำนวนยานพหานะที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งผมเชื่อว่าทุกวันนี้กลุ่มผู้ประกอบการการเดินรถก็รู้สึกได้ถึงผลกระทบด้านลบเหล่านี้เช่นกัน จึงเป็นเหตุเกี่ยวเนื่องว่าทำไมต้องเกิดการจัดการระบบขนส่งมวลชนรูปแบบใหม่เกิดขึ้น

เมื่อผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเข้าใจและสามารถมองสถานะการณ์จากมุมมองนี้แล้ว มโนภาพของสถานะการณ์ก็น่าจะคล้องจองกัน การพูดคุยไปสู่การแก้ปัญหาและการแก้ปัญหาก็น่าจะเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ในลำดับต่อไป

รูปแบบการขนส่งมวลชนที่จะเหมาะกับเมืองเชียงใหม่นั้น ต้องคำนึงถึงบริบทของเมืองเชียงใหม่ ภาครัฐและทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง อุปนิสัยของคนเชียงใหม่  และพฤติกรรมการเดินทางของคนเชียงใหม่เป็นหลัก ซึ่งเป็นเรื่องไม่ง่าย แต่ก็เป็นไปได้!

Posted in เชียงใหม่ - Chiang Mai, Public Transport | Tagged , , | Leave a comment

รายงานพฤติกรรมการเดินทางของคนเชียงใหม่

คนเชียงใหม่ เดินทางอย่างไร? ไกลแค่ไหน? ไปที่ไหน?
คำถามเหล่านี้เป็นสิ่งสำคัญในการวางแผนคมนาคมของเมืองให้มีประสิทธิภาพ

คณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยเวียนนาเทคโนโลยี และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ทำการสำรวจพฤติกรรมการเดินทางของคนเชียงใหม่ ในปี 2555 และได้ทำรายงานพฤติกรรมการเดินทางของคนเมืองเชียงใหม่ press release และลิงค์ของรายงานอยู่ ที่นี้

Chiang Mai mobility and Transport survey 2012 (CM-MTS) report has been released.  The press release and link to download full report is here.

Posted in เชียงใหม่ - Chiang Mai, Traffic and Transport data | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

Traffy

ถ้าพูดถึงการรายงานข้อมูลจราจรทางเว็บไซต์แล้ว ทุกคนคงนึกถึง Google Traffic
แต่ช่วงนี้ มีเว็บรายงานข้อมูลจราจรของกรุงเทพฯหลายอันด้วยกัน และเว็บหนึ่งที่เป็นที่นิยมและกล่าวถึงพอสมควรก็คือ Longdomap (http://traffic.longdo.com/)
เว็บไซต์ต่างๆที่รายงานข้อมูลจราจร มักจะนำข้อมูลมาจากผู้ให้บริการข้อมูล ซึ่งจะให้บริการในรูปแบบของ Application Programming Interface (API) ซึ่งพูดง่ายๆก็คือ เราต้องเขียนโปรแกรมเข้าไปขอข้อมูลจากผู้บริการข้อมูล ซึ่งจะให้บริการข้อมูลกลับมาด้วยระบบมาตรฐานที่เราต้องการ

วันนี้ไปเปิดเจอเว็บ Traffy โครงการประเมินและรายงานสภาพจราจร ของเนคเทค สวทช เป็นเว็บที่ให้บริการข้อมูลจราจรในกรุงเทพฯฟรี
เว็บนี้เท่าที่ดูตอนนี้ให้บริการ API เท่านั้น ส่วนการให้บริการทางเว็บไซต์ยังไม่ได้พัฒนาไปมากนัก แต่สามารถเข้าดูข้อมูลจากเว็บที่นำ API ไปพัฒนาต่อ
ส่วนที่น่าสนใจในเว็บ
1. API บริการข้อมูลเกี่ยวกับจราจร ให้สามารถนำข้อมูลไปพัฒนา application ต่อ ตัวอย่างเช่น http://www.voicetv.co.th/traffic สามารถดูตัวอย่างทั้งหมดได้ที่ http://info.traffy.in.th/2012/01/09/traffy-in-website/
2. Traffy Social Eyes หรือ เครือข่ายตาจราจร ให้หน่วยงานต่างๆเข้าร่วมโครงการ เพื่อสนับสนุนกล้อง และสนับสนุนการติดตั้งกล้องที่อาคารที่สามารถมองเห็นถนนได้
3. บริการข้อมูลฟรีในเว็บและผ่าน api ซึ่งประกอบด้วย
– ภาพจากกล้อง cctv ตอนนี้ที่เปิดอยู่มีเพียง 3 กล้องให้เข้าดูข้อมูลย้อนหลัง
– แผนที่รถติดจากป้ายจราจรอัจฉริยะ โดยแสดงเป็นบริเวณๆ
– ข่าวการจราจรจาก twitter รายงานเป็นตัวหนังสือ
4. Publications ของโครงการ

คหสต.คิดว่า Traffy ยังอยู่ในช่วงพัฒนา ข้อมูลยังไม่ค่อยมีมากนัก อย่างเช่นกล้อง เท่าที่เห็นจากเว็บ voice tv ยังไม่ไม่ครอบคลุมนัก
ส่วนเว็บไซต์ น่าจะมีแผนที่เหมือนเว็บจราจรเว็บอื่น (หรือว่าเว็บอาจจะตั้งใจให้บริการ API อย่างเดียว ??)
แต่ Longdo map มีข้อมูลครบถ้วนกว่า จากการค้นคว้าอีกนิดพบว่า ข้อมูลนำมาจากมูลนิธิศูนย์ข้อมูลจราจรอัจฉริยะไทย http://www.iticfoundation.org/ ซึ่งยังไม่มีบริการ api และคาดว่า ต้องจ่ายเงินเพื่อนำข้อมูลมาใช้พิฒนาต่อ

สรุปแล้ว Traffy เป็นอะไรที่น่าสนใจมาก แต่ถ้ามีข้อมูลเยอะเหมือนของมูลนิธิศูนย์ข้อมูลจราจรอัจฉริยะไทย จะดีมาก

Posted in ITS | Tagged | Leave a comment

คู่มือการทำแบบจำลองของ Transport for London

Transport for London หรือ TfL – เป็นองค์กรที่ดูแลระบบคมนาคมของเมืองลอนดอนโดยขึ้นตรงกับ นายกเทศมนตรีของกรุงลอนดอน

ถึงแม้จะเป็นองค์กรของรัฐแต่ TfL ก็มีเจ้าพนักงานที่มีความสามารถและประสบการณ์ในการทำงานที่สูง บ่อยครั้งที่จะเห็นเจ้าพนักงานไล่เบี้ย consult ผู้ที่มีประสบการณ์น้อยกว่าอย่างเมามันส์ (TfL ต้องจ้างเพราะไม่สามารถเป็นผู้ทำงานและผู้ตรวจงานได้พร้อมๆกัน – conflict of interest)

และเป็นองค์กรรัฐที่มีงานวิจัยด้านคมนาคมที่น่าสนใจออกมาเผยแพร่อย่างสม่ำเสมอ

คู่มือการทำแบบจำลอง Traffic modelling ของ Transport for London นี้ก็เป็นส่วนหนึ่งในงานนั้น

td-map-overview-v3.0

td-map-design-engineer-guide-v3.0td-map-overview-v3.0traffic-modelling-guidelines

traffic-modelling-guidelines

จากรายงานชิ้นนี้จะเห็นได้ว่างาน Audit และ Calibration of traffic model ของ TfL นั้นค่อนข้างครบถ้วนมาก น่าศึกษาที่เดียว

ปล รายงานนี้ครอบคลุม Linsig / Transyt / VISSIM and HTA modelling โดยเฉพาะ

 

Posted in Resource, Traffic Engineering, Traffic Modeling and Visualisation | Tagged , , | Leave a comment

โครงสร้างข้อมูลทำเนียบท้องที่่ – รู้ไหมหมู่บ้านของเรามีรหัส

แต่ละหมู่บ้านของเมืองไทยมีรหัสกำกับทั้งสิ้น  รหัสนี้มีทั้งหมด 8 ตัว แบ่งเป็นช่วงคือ จังหวัด-อำเภอ-ตำบล-หมู่บ้าน เช่น ตำบลศรีภูมิ อ.เมืองเชียงใหม่ ก็ 500101  ข้อควรระวัง ชุมชนในเขตเทศบาลทั้งหลายมักจะมีสองรหัสเพราะ 1. หมู่บ้านนั้นอาจเคยเป็นส่วนปกครองของตำบลมาก่อนที่จะยกเป็นของเทศบาลเช่น บ้านวัดเกต ตำบลวัดเกต อ.เมือง เชียงใหม่ รหัสปกครองก็จะเป็น 50010621แต่รหัสชุมชนของเทศบาลจะเป็น 50990063 รหัสนี้ของปกครองมีออนไลน์แต่ของเทศบาลต้องติดต่อด้วยตัวเองครับ

กรมการปกครอง

http://stat.bora.dopa.go.th/dload/fccaa.htm

Posted in Resource | Tagged , , | Leave a comment

กทม. – กล้องจับฝ่าไฟแดงอยู่ตรงไหนบ้าง รู้แล้วอย่าเร่ง!

นักซึ่งทั้งหลายคงต้องกดสั่งพิมพ์เลยทันที มีชาวเนตสำรวจและจัดทำตำแหน่งของกล้องจับฝ่าไฟแดงตามแยกต่างๆในกทม

หลายๆคนมองว่า เอ๊ะ!แล้วจะนำมาเผยแพร่ทำไม พวกที่ขับรถซิ่งก็รู้สิว่ากล้องอยู่ตรงไหนบ้าง จะหลีกเลี่ยงกันไปใหญ่ ปัญหาขับรถเร็วหรือฝ่าไฟแดงก็ไม่ถูกแก้ต่อไป
ส่วนตัวแล้วผมว่าถ้าติด ควรจะให้รู้ครับว่าติดตรงไหนบ้าง เพราะจุดประสงค์ของกล้องนี้คือการลดอัตราอุบัติเหตุในแยกนั้นๆ พอคนรู้ว่ามีคนก็เกรงกลัว และเกรงใจ(จ่าเฉย) ไม่กล้าขับฝ่าไฟแดง ในประเทศอังกฤษผมเองก็เคยเห็นกล้องที่ตรวจจับความเร็ว ซึ่งกล้องประเภทนี้จะอยู่ในกล่องมีสีเหลืองสะท้อนแสง ถ้ายังเห็นไม่พอก็สังเกตุได้จากป้ายแจ้งเตือนได้อีกนะครับ ก็นานาจิตัง นะครับ ใครที่อยากดูก็ตรงนี้เลยครับ

ดูตำแหน่งกล้อง จับ ฝ่าไฟแดง ในกรุงเทพ

 Speed camera รื ๊ษ (source: Internet)

Posted in Traffic Engineering | Tagged , | Leave a comment

คนชอบเรียกแท๊กซี่ที่ไหน? แล้วคนชอบให้แท๊กซี่ไปส่งที่ไหน?

บางครั้งเราต้องเข้าคิวยาวเพื่อเรียกแท๊กซี่ แต่บางครั้งเราไม่ต้องแย่งกับใคร แต่ไม่มีแท๊กซี่วิ่งมาเลย!

ในวีดีโอนี้  David A. King, Graduate School of Architecture, Planning and Preservation at Columbia University and Jonathan R. Peters, College of Staten Island นำข้อมูลมากจาก GPS ซึ่งติดอยู่ในรถแท๊กซี่ มาแสดง
แสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่างจำนวนจุดเริ่มต้น และจำนวนจุดสิ้นสุด ของแต่ละบริเวณใน New York
ความสูงและความสว่าง แสดงถึงปริมาณรถแท๊กซี่ในแต่บริเวณ และสี แสดงให้เห็นปริมาณความแตกต่างระหว่างจุดเริ่มต้น และจุดสิ้นสุด
สมมติว่าบริเวณหนึ่ง มีคนเรียกแท๊กซี่มากกว่าคนลงจากแท๊กซี่ บริเวณนั้นก็จะแสดงด้วยสีแดง ในทางตรงข้าม ถ้าบริเวณนั้นมีคนลงจากแท๊กซี่มากกว่าคนขึ้นแท๊กซี่ บริเวณนั้นก็จะเป็นสีน้ำเงิน
แต่ถ้าทั้งคนขึ้นและลงจากแท๊กซี่พอๆกัน บริเวณนั้นก็จะเป็นสีขาว

Posted in Demand Management and study, Traffic Modeling and Visualisation | Tagged , | Leave a comment